De voornaamste doelstelling van de vastgoedportefeuille is het huisvesten van de ambtelijke organisatie en beleidsmatige activiteiten zoals sport, cultuur, welzijn, recreatie, wonen en onderwijs. Daarnaast houden wij vastgoed aan als strategisch instrument. Vastgoed dat geen beleidsdoel meer dient of geen strategisch nut heeft wordt voorgedragen voor verkoop.

Daarnaast blijven er uitdagingen in relatie tot alle ontwikkelingen die organisatiebreed spelen waarbij vastgoed een rol speelt. Zo vragen de vernieuwings- en verduurzamingsopgave, de verkoopopdrachten, de toegenomen woonhuisvestingsvraag en de recente strategische aankopen onverminderd veel inzet. Voor de strategische aankopen speelt ook het tijdelijk beheer in geval er uitstel is van inbreng in de beoogde grondexploitaties en eventueel de sloop.

Wij streven naar een optimale balans tussen maatschappelijk en financieel rendement. Het uitgangspunt van ons vastgoedbeheer is om de portefeuille zo doeltreffend en doelmatig mogelijk in te zetten. Vastgoed is een middel en geen doel op zich, het in bezit hebben van vastgoed is dit ook niet. Het huisvesten in accommodaties van derden is ook een alternatief om in een (tijdelijke) vraag te kunnen voorzien.

Met de vaststelling van het IHP Onderwijs 2025-2040 hebben wij afgesproken in de programmabegroting en jaarstukken specifiek te rapporteren over de voortgang van de vervangings- en nieuwbouwopgave van onze schoolgebouwen. Dit doen wij binnen deze paragraaf Vastgoed.

De verantwoording over het portefeuillebeheer doen wij via de paragraaf Vastgoed in de jaarstukken, de programmabegroting en het tweejaarlijkse Meerjarenperspectief Vastgoed (MPV).

Verduurzaming

De verduurzaming van de gemeentelijke vastgoedportefeuille is een omvangrijke opgave. De Routekaart verduurzaming maatschappelijk vastgoed (7963379) geeft invulling hieraan met als doel een vermindering van de gebouwgebonden CO₂-uitstoot van ten minste 55% in 2030 en 95% in 2050. De routekaart werkt niet alles tot in detail uit, maar geeft strategische kaders om stapsgewijs tot uitvoering te komen.

Wij gaan de doelstelling via vijf methoden bereiken:

• door het omzetten van de meerjarenonderhoudsplannen (MJOP) naar duurzame MJOP’s (DMOP);

• door het projectmatig verduurzamen van vastgoed;

• door het vervangen van een deel van de portefeuille door nieuwbouw;

• door te compenseren met de inkoop van groen opgewekte energie daar waar volledige verduurzaming niet mogelijk is;

• door de verkoop van vastgoed ter verkleining van de portefeuille en directe vermindering van de CO₂-uitstoot.

Tot en met 2030 ligt de focus op de projectmatige verduurzaming van zes panden. Voor deze panden zijn verdiepende haalbaarheidsonderzoeken uitgevoerd, waarmee inzicht is verkregen in de financiële en technische haalbaarheid. Uitgangspunt is verduurzaming naar het niveau van een energieneutraal gebouw (ENG). De aanpak verschilt per pand: bij oudere gebouwen pakken wij de gebouwschil en installaties integraal aan, bij recentere gebouwen richten wij ons op het optimaliseren van de installaties. Waar mogelijk combineren wij verduurzaming met functionele verbeteringen. Voor de gymzalen in Bornholm, Hoofddorp start de uitvoering naar verwachting in de zomer van 2026, voor enkele andere panden start in 2026 de aanbesteding en voor de overige ronden wij de verdiepende onderzoeken af.

Met deze projecten, de erkende maatregelen, de DMOP's, het vervangen van vijf gymzalen en de verhuizing naar het nieuwe gemeentehuis behalen wij de CO₂-reductiedoelstelling voor 2030. De investering die dit vergt wordt gedekt volgens de Spelregels verduurzaming maatschappelijk vastgoed (11039308). Wij monitoren de voortgang door middel van het uitlezen van de 'slimme meters' bij al onze gebruikers.

Voor de verduurzaming wordt de reserve Maatschappelijke voorzieningen ingezet. Deze reserve wordt gevormd door 100% van het netto verkoopresultaat (verkoopopbrengst na aftrek van kosten en eventuele boekwaarde) van de verkoop van gemeentelijk vastgoed. Het doel van deze reserve is het dekken van vervangingen, verduurzamen of investeringen in bestaand gemeentelijk vastgoed met een maatschappelijke functie. Onttrekken uit deze reserve mag alleen voor deze specifieke doelen én met toestemming van de raad. De stand van de reserve is per 31 december 2025 € 7,656 miljoen. Het plafond van de reserve bedraagt € 15 miljoen.

Vernieuwen vijf gymzalen

In 2025 zijn wij gestart met de voorbereiding voor het vervangen van vijf gymzalen, alle opgenomen in Tabel 119, die zowel technisch als functioneel aan het einde van hun levensduur zijn. Wij verwachten deze gymzalen uiterlijk in 2030 vernieuwd te hebben. Samen met de schoolbesturen en exploitant is een kwaliteitskader vastgesteld waaraan de nieuwe accommodaties minimaal moeten voldoen, onder andere op het gebied van afmetingen, luchtkwaliteit, duurzaamheid en akoestiek.

Gronden voor maatschappelijk gebruik

Om het gebruik van buitensportaccommodaties betaalbaar te houden, is het Algemeenbelangbesluit Sportgronden 2025 vastgesteld (12044941). Hierdoor kan voor de betreffende sportgronden worden afgeweken van de gedragsregels uit de Wet Markt en Overheid en hoeft niet de volledige kostprijs aan verenigingen en stichtingen te worden doorberekend. Voor sportverenigingen en -stichtingen die onder dit Algemeenbelangbesluit vallen, wordt de vergoeding voor zakelijke rechten - retributie of canon - tot en met 31 december 2045 niet geïnd. Voor maatschappelijke sportvoorzieningen die daar niet onder vallen, wordt de vergoeding gelijkgesteld aan de integrale kostprijs. Voor 2026 is deze integrale kostprijs berekend op € 0,50 per m² en vanaf 2027 wordt deze vergoeding vastgelegd in de Grondprijzennota. Deze nieuwe systematiek moet worden verwerkt in de daarvoor in aanmerking komende overeenkomsten. Zie hiervoor ook het Programma Meedoen en ontmoeten, beleidsdoel C.

Inkoopstrategie

In 2025 hebben wij voor de volledige portefeuille een centrale inkoopstrategie en inkoopkalender vastgesteld om zo het onderhoud van onze panden efficiënter, uniformer en voorspelbaarder te organiseren. Voorheen werd namelijk per werkzaamheid een aparte aanbesteding georganiseerd. De eerste aanbestedingen op basis van de nieuwe strategie zijn in 2026 afgerond en de komende jaren breiden wij dit gefaseerd verder uit per type werkzaamheid. Er ligt vervolgens een grote opgave in het nieuw in te richten contractmanagement op de afgesloten contracten. Deze taak zal jaarlijks in omvang toenemen en wordt een centrale activiteit binnen het strategisch beheer van onze vastgoedportefeuille.

Nieuwe meerjarenonderhoudsplannen

In 2026 hebben wij nieuwe meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s) opgesteld voor onze panden. Een belangrijk verschil ten opzichte van de voorgaande MJOP’s is dat verduurzaming hierin een plek krijgt. Dit maakt het mogelijk om onderhoudswerkzaamheden en verduurzamingsmaatregelen beter op elkaar af te stemmen. Een concreet voorbeeld is het (na)isoleren van daken op het moment dat de dakbedekking wordt vervangen. Daarnaast wordt ook de Erkende Maatregelenlijst (EML) meegenomen in de MJOP’s. Deze lijst, die periodiek door het Rijk wordt geactualiseerd, bevat verduurzamingsmaatregelen die binnen vijf jaar terugverdiend kunnen worden. In de eerste helft van 2027 zal richting de raad worden gecommuniceerd over de impact van de nieuwe MJOP's op de dotatie voor de voorziening onderhoud gebouwen.