Programma

Wonen en ruimtelijke ordening

Beschrijving

Door middel van grondexploitaties ontwikkelen wij gronden die in ons bezit zijn. Daaraan zijn financiële risico’s verbonden: het risico dat de uitvoering van het bouw- en woonrijp maken duurder wordt dan vooraf berekend, het risico dat het beoogde programma niet of geheel kan worden uitgevoerd en het risico dat de grondverkopen niet volgens het geplande tempo verlopen.

Programma

Wonen en ruimtelijke ordening

Beschrijving

In de grondexploitatie van GEM A4 Zone West C.V. (STP) wordt rekening gehouden met de inbreng van de waarde van de gronden zoals de Gemeente Haarlemmermeer ze op haar balans heeft staan. Voor de gronden van De President 2.0 (grondbank Hillegondshoeve) is er een algemene afspraak om deze gronden op gelijke wijze als De President 1.2 te ontwikkelen. De verwachting is dat voor beide grondbanken in 2027 gronden kunnen worden ingebracht.

Programma

Wonen en ruimtelijke ordening

Beschrijving

Dit zijn de projecten die zijn opgenomen in het investeringsplan. Het risico bestaat onder andere uit mogelijke kredietoverschrijdingen bij de realisatie als gevolg van nieuwe (bouw)eisen, vertraging, wegvallen van subsidies of andere onvoorziene omstandigheden.

Programma

Wonen en ruimtelijke ordening

Beschrijving

Onze gemeente wordt verweten onrechtmatig te hebben gehandeld omdat wij ons niet of onvoldoende zouden hebben ingespannen mee te werken aan ontwikkelingsmogelijkheden in Badhoevedorp Zuid. Er is een uitspraak van de rechtbank Amsterdam, hiertegen zijn we in hoger beroep gegaan. Tegelijkertijd loopt er een schadestaatprocedure waarbij de tegenpartij de schade heeft opgemaakt. Als reactie daarop hebben wij uitgebreid onderzoek laten doen met gespecialiseerde bureaus. De resultaten daarvan zijn meegenomen in de risicoanalyse die Naris medio 2019 met ons heeft uitgevoerd. Op basis daarvan is de conclusie dat, naar de stand van zaken van deze procedures, geen voorziening nodig is. De risicoanalyse is onderdeel van de berekening die gemaakt wordt ten behoeve van het weerstandsvermogen. Op 16 maart 2020 is bekend gemaakt dat de aandelen van TeleVerde BV door een overname in handen zijn gekomen van een andere partij. Het feit dat TeleVerde BV nieuwe aandeelhouders heeft gekregen is nog niet direct van invloed op de lopende procedures tussen de gemeente en TeleVerde BV. De gemeente heeft medio 2024 de risicoanalyse geactualiseerd in verband met het rentedragende karakter van de claim. De afgelopen jaren zijn intensieve besprekingen tussen gemeente en de nieuwe aandeelhouders van TeleVerde BV gevoerd over het realiseren van een gebiedsontwikkeling. Gedurende deze onderhandelingen zijn het hoger beroep en de schadestaatprocedure 'on hold' gezet om te onderzoeken of er tot een oplossing kon worden gekomen. Ondanks dat de besprekingen nog niet hebben geleid tot een inhoudelijk nader tot elkaar komen van partijen, is de Intentieovereenkomst verlopen. Partijen nog met elkaar in overleg om te bezien of partijen tot een nieuwe overeenkomst kunnen komen. Afhankelijk daarvan zal de risicoanalyse de komende periode worden geactualiseerd indien nodig.

Programma

Ruimtelijke ordening en Wonen

Programma

Wonen en ruimtelijke ordening

Beschrijving

Een risico is dat de grondprijzen in de grondexploitaties met 10% dalen.

Programma

Wonen en ruimtelijke ordening

Beschrijving

Een risico is dat de investeringskosten in de grondexploitaties meer stijgen dan aangenomen door een oververhitte markt door onder andere geopolitieke spanningen. Het risico is een jaarlijks hogere kostenstijging van 1% ten opzichte van de gehanteerde parameter in de grondexploitatie.

Voor de komende jaren is tot en met 2027 in verband met de onzekerheid een (hogere) gedifferentieerde kostenstijging opgenomen in de grondexploitaties die vanaf 2028 terugkeert naar het langjarig gemiddelde.

Programma

Wonen en ruimtelijke ordening

Beschrijving

Dit risico houdt in dat er de geraamde opbrengsten 1% lager uitvallen dan aangenomen.

Programma

Overzicht Overhead

Beschrijving

Hoewel vrijwel alle ICT-systemen dubbel zijn uitgevoerd, kunnen er systemen uitvallen. Hierdoor kunnen diensten aan inwoners en ondernemers tot stilstand komen. Dit leidt in ieder geval tot productieverlies, maar kan ook leiden tot andere nadelige gevolgen. De kans op groot dataverlies is klein.

Programma

Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen

Beschrijving

De grootste inkomstenbron voor onze gemeente betreft de uitkering gemeentefonds (42% van de totale inkomsten van Haarlemmermeer). Het gemeentefonds wordt gevoed door het Rijk. Zowel de voeding van het fonds, als de verdeling ervan, is afhankelijk van een complex geheel van factoren. Als gevolg van externe ontwikkelingen bij de voeding en verdeling van het gemeentefonds bestaat de kans dat ons aandeel vanuit het gemeentefonds positief of negatief afwijkt van de verwachting, waardoor een niet direct te beïnvloeden voor- of nadeel in de begroting ontstaat. Op basis van ervaring uit het verleden bij afwijkingen in het gemeentefonds gaan wij nu uit van een afwijking van maximaal 1%, dit heeft een structureel effect van € 3,2 miljoen op onze begroting.

Programma

Overzicht Overhead

Beschrijving

Ondanks de genomen maatregelen kan nooit worden uitgesloten dat een hacker toegang krijgt tot de gemeentelijke systemen. In het ergste geval worden gegevens ontoegankelijk gemaakt, al dan niet permanent. Vaak heeft de hacker financiële motieven en vraagt losgeld om de systemen weer vrij te geven.

Programma

Werk en Inkomen

Beschrijving

De gemeente moet de zorg, ondersteuning en inkomensvoorzieningen die nodig is, aanbieden en betalen. De Participatiewet is een zogenaamde open-einde regeling. Hoeveel kosten we jaarlijks maken, is vooraf niet precies te voorspellen. Vooraf is niet precies bekend hoeveel vraag er is en welke inkomensvoorzieningen onze inwoners nodig hebben.

Door de daling van de koopkracht is het aannemelijk dat meer inwoners een beroep doen op minimaregelingen (bijzondere bijstand). Het risico bestaat dat er meer kosten worden gemaakt dan begroot.

Programma

Welzijn, Zorg en Onderwijs

Beschrijving

De gemeente moet de zorg, ondersteuning en inkomensvoorzieningen die nodig is, aanbieden en betalen. De Jeugdwet is een zogenaamde open-einde regeling. Hoeveel kosten we jaarlijks maken, is vooraf niet precies te voorspellen. Vooraf is immers niet precies bekend hoeveel vraag er is en welke zorg onze jeugdigen nodig hebben. Het rijksbeleid op Jeugdzorg en de Hervormingsagenda Jeugd brengen ook nog onzekerheden met zich mee.

Meerjarig is rekening gehouden met een volumegroei van 1% voor Jeugd en Wmo voor de huidige inwoners die zorg nodig hebben. Daarnaast is er de groei van de gemeente en hiermee de verwachte groei van inwoners die gebruik maken van zorg meegenomen in de areaalsystematiek 'groei van de gemeente'. Het risico bestaat dat de daadwerkelijke volumegroei voor de huidige inwoners hoger is dan de geprognosticeerde volumegroei en er meer kosten worden gemaakt dan begroot. Daarnaast is het risico aanwezig dat het aantal inwoners dat gebruik maakt van zorg sneller stijgt dan de groei van het aantal inwoners, waar rekening mee gehouden wordt in de areaalsystematiek. Dit leidt tot een overschrijding van de budgetten. Ook zien we een verschuiving naar kleinschalige woonvoorzieningen. Dit is een beweging die vanuit het Rijk gestimuleerd wordt, maar dit leidt ook tot hogere kosten waarvoor het Rijk ons niet compenseert.

Programma

Wonen en ruimtelijke ordening

Beschrijving

Op 26 november 2021 heeft de Hoge Raad een arrest gewezen, waarin regels worden geformuleerd waar de gemeente zich aan heeft te houden als zij onroerend goed verkoopt (of verhuurt, uitgeeft in erfpacht of in een recht van opstal). De regels vloeien voort uit het oordeel dat de gemeente daarbij het gelijkheidsbeginsel in acht moet nemen, wat in deze context betekent dat de gemeente transparant moet handelen en in beginsel mededingingsruimte moet bieden. Dat laatste betekent dat (potentiële) gegadigden een gelijke kans hebben om voor aankoop van onroerende zaak in aanmerking te komen. Er hoeft geen mededingingsruimte te worden geboden indien bij voorbaat vaststaat of redelijkerwijs mag worden aangenomen dat op grond van objectieve, toetsbare en redelijke criteria slechts één serieuze gegadigde in aanmerking komt voor de aankoop. In dat geval dient het voornemen tot verkoop tijdig voorafgaand aan de verkoop bekend te worden gemaakt. In de bekendmaking dient te worden gemotiveerd waarom slechts één serieuze gegadigde in aanmerking komt.

In november 2024 heeft de Hoge Raad een tweede arrest in de Didam-kwestie gewezen. In dit tweede arrest verduidelijkt de Hoge Raad wat de gevolgen zijn van het niet naleven van de regels uit het eerste arrest van 26 november 2021. In het tweede arrest heeft de Hoge Raad verduidelijkt dat een overeenkomst die in strijd met de Didam-regels is gesloten, in beginsel niet nietig of vernietigbaar is. Dergelijke overeenkomsten blijven dus in stand. In dat geval kan echter wel sprake zijn van onrechtmatig handelen van een bestuursorgaan jegens een (potentiële) gegadigde die ten onrechte geen gelijke kans heeft gekregen. Bij een aantal afgeronde en lopende projecten (vastgoed en grondzaken) is het de vraag of en hoe de gemaakte afspraken passen binnen de door de Hoge Raad gestelde Didam-regels. In dossiers waarin de verkoop en/of juridische levering nog moet plaatsvinden, bestaat het risico dat de gemeente haar contractuele verplichtingen niet kan nakomen (wanprestatie) met als gevolgen vertraging, vergoeding van schade en extra plankosten in verband met begeleiding en juridische ondersteuning. In dossiers waarin de juridische levering al heeft plaatsgevonden bestaat het risico dat een derde de gemeente aansprakelijk stelt op basis van onrechtmatige daad met als gevolg vergoeding van schade en extra plankosten in verband met begeleiding en juridische ondersteuning. De basisinventarisatie van deze contracten is in 2023 uitgevoerd door een intern team en is extern getoetst en deze is recent opnieuw getoetst. Op basis hiervan heeft recent een nadere kwantificering van de risico’s plaatsgevonden, waarmee het risicoprofiel is gebaseerd op de actuele situatie. In algemene zin wordt hierbij opgemerkt dat kans en impact van het Didam arrest lastig in te schatten zijn, mede omdat dossiers lopend en nog aan verandering onderhevig zijn en er steeds nieuwe ontwikkelingen zijn op het gebied van jurisprudentie en wet- en regelgeving rondom het Didam arrest. De actualisatie laat een lichte daling van het risico zien.

Programma

Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen

Beschrijving

Het economisch perspectief is onzeker. Het huidige geopolitieke klimaat, met onder andere de handelsbarrières, de oorlog in het Midden-Ooosten en de stijgende defensieuitgaven, leiden tot onzekerheden bij de inschatting van de renteontwikkeling. Op dit moment ligt de rente voor de nieuw aan te trekken leningen (zowel kort-, als langlopende leningen) rond de de 3%. Om de oplopende inflatie te beteugelen heeft de Europese Centrale Bank (ECB) de rente in juni 2026, na een aantal renteverlagingen vanaf 2024, voorzichtig met 0,25% verhoogd naar 2,25%. Deze renteverhoging van de ECB, maar ook de geschetste geopolitiek ontwikkelingen, werken direct door in de tarieven van kortlopende en langlopende leningen. De kans is aanwezig dat de rente gaat stijgen en de rentelasten in het meerjarenbeeld toenemen. In de kwantificering van dit risico wordt rekening gehouden met een stijging tot 4,00% in 2030. Met het oog op de huidige geopolitieke ontwikkelingen is dit risico bepaald op 30%.

Programma

Ruimtelijke ordening en Wonen

Beschrijving

In het kader van het Voorkeursrecht heeft de gemeente strategische aankopen gedaan in het Stationskwartier en Graan voor Visch Zuid in Hoofddorp. De intentie van deze aankopen is om deze later in te zetten in gebiedsontwikkelingsprojecten of vastgoedontwikkeling. Aan deze aankopen gaat een onderhandelingstraject vooraf. Deze aankopen zijn nog niet in een grond- of vastgoedexploitatie opgenomen. Het risico is dat bij geen doorgang of vertraging van het project, de dan geldende marktwaarde lager is dan de boekwaarde en er dus extra kosten voor onze rekening komen. Daarnaast kan bij verwerving sprake zijn van aankoop inclusief zittende huurders wat risico’s met zich meebrengt. Zekerheidshalve wordt daarom 10% van het aankoopbedrag opgenomen als risico.

Programma

Overzicht Overhead

Beschrijving

Ondanks toegenomen aandacht voor beveiliging, privacy en datamanagement, bestaat het risico dat er datalekken optreden. Dit kan leiden tot boetes, schadevergoedingen en imagoschade. Vanwege de kans op boetes of schadevergoedingen is er sprake van een financiële risicogevolgcategorie. Doordat de overheid door een datalek negatief in het nieuws kan komen, kan weerstand in de samenleving ontstaan tegen overheidshandelen. Doordat misbruik van de persoonsgegevens soms kan leiden tot identiteitsfraude of chantage, ontstaat een gevolg voor de veiligheid. Het kan bijvoorbeeld leiden tot het (tijdelijk) stopzetten van een project omdat er onvoldoende privacy-beschermende maatregelen zijn genomen.

Programma

Overzicht overhead

Beschrijving

Een DPIA is nog niet voor alle werkprocessen uitgevoerd, daarom weten we niet of alle persoonsgegevens goed beschermd zijn. Hierdoor kunnen mogelijk niet geautoriseerde personen toegang krijgen tot persoonsgegevens. Bij processen met hoge privacyrisico’s voor betrokkenen is het uitvoeren van een DPIA wettelijk verplicht. Mogelijke gevolgen van het niet uitvoeren van een DPIA zijn misbruik van persoonsgegevens en een boete van de Autoriteit Persoonsgegevens.

Programma

Zorg en Onderwijs

Beschrijving

De lasten voor de tijdelijke huisvesting van de Dik Trom-school bedragen naar verwachting maximaal € 2 miljoen. Er is een potentieel risico dat deze lasten niet worden gedekt indien de grondexploitatie Purmer/Wormerstraat niet wordt vastgesteld.

Programma

Meedoen en ontmoeten

Beschrijving

De Stichting Fort van Hoofddorp heeft sinds 2015 een erfpachtovereenkomst met de gemeente voor Fort Hoofddorp. Voor de financiering van de verbouwing is onder andere een lening bij het Restauratiefonds aangegaan waarvoor de gemeente garant staat. De stichting heeft inmiddels een achterstand opgelopen in het nakomen van de canonverplichtingen. Conform afspraak heeft de stichting een nieuw plan opgesteld. Dit plan biedt echter nog onvoldoende zekerheden om de risico-inschatting aan te passen.

Programma

Zorg en Onderwijs

Beschrijving

Het dak van de Brede School Floriande Midden vertoont in toenemende mate lekkages. Uit onderzoek blijkt dat volledige vervanging op korte termijn noodzakelijk is. Dit verschilt echter per dakvlak. De schoolbesturen stellen dat de lekkages het gevolg zijn van constructiefouten. Hierdoor bestaat het risico dat de gemeente geheel of gedeeltelijk verantwoordelijk is voor de kosten van vervanging van het dak deel dat eigendom is van de schoolbesturen. Daarnaast is het onwaarschijnlijk dat de voorziening voor planmatig onderhoud de kosten voor vervanging van het dak deel waarvoor de gemeente verantwoordelijk is volledig dekt.

Programma

Kwaliteit openbare ruimte

Beschrijving

Momenteel zijn de marktprijzen bij aanbestedingen van groencontracten fors hoger. Hiervoor zijn diverse oorzaken: de grote vraag op de markt, de arbeidsmarktkrapte, de gevolgen van de klimaatverandering en de extra eisen aan een duurzame uitvoering. Daarnaast volgen wij de Gedragscode Unie van Waterschappen die per 1 april 2025 in werking is getreden. Hiermee voldoen wij aan wet- en regelgeving. Omdat nu alleen nog maar in uitzonderingssituaties bij maaien geklepeld mag worden, zijn er fors hogere kosten voor het groenonderhoud.

Inmiddels zijn drie nieuwe contracten afgesloten voor bermen en watergangen, voor groenonderhoud en voor het rooien van bomen in gebied Midden. De structurele verhoging van het budget hiervoor is toegekend bij de Voorjaarsrapportage 2026.

Eind 2026 eindigen nog een aantal groenonderhoudscontracten en boomonderhoudscontracten. Deze moeten opnieuw openbaar worden aanbesteed. Gezien de huidige marktwerking is de verwachting dat het benodigde budget voor deze aanbestedingen hoger zal zijn.

Programma

Overzicht overhead

Beschrijving

Onze gemeente maakt voor de dagelijkse bedrijfsvoering gebruik van eigen medewerkers en van ingehuurde medewerkers die voor een vastgestelde periode werkzaamheden verrichten. In de wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelatie) is vastgelegd dat werkgever en werknemer gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor afspraken over en de juiste kwalificatie van de arbeidsrelatie. De wet DBA moet mogelijke schijnzelfstandigheid voorkomen. Schijnzelfstandigheid betekent kort gezegd dat iemand wordt ingehuurd als zelfstandige terwijl er volgens het arbeidsrecht sprake is van een dienstverband. Vanaf 2025 handhaaft de Belastingdienst op schijnzelfstandigheid en kan het naheffingsaanslagen opleggen, maar nog geen verzuim- en vergrijpboetes. Dit laatste zal vanaf 1 januari 2027 gaan gelden.

In 2025 hebben wij getoetst of onze overeenkomsten voldoen. Als gevolg hiervan zijn diverse inhuuropdrachten anders ingericht of beëindigd. Deze toetsing is gecontinueerd in 2026 voor nieuwe en verlengde overeenkomsten. De onduidelijkheid in de toetsing door de belastingdienst leidt tot op heden tot een restrisico dat de belastingdienst opdrachten anders toetst dan ons fiscale standpunt, waardoor wij een naheffing opgelegd kunnen krijgen.

Het risico van het omgaan met de wet DBA is tweeledig. Enerzijds een organisatorisch risico indien afscheid wordt genomen van externen wanneer dit niet ingevuld kan worden met nieuwe vaste medewerkers (verlies van capaciteit, kwaliteit, kennis en kunde) en daarmee risico dat organisatorische opgaven niet of beperkt waargemaakt kunnen worden. Anderzijds een fiscaal/financieel risico wanneer gecontinueerd wordt met externe inhuur. Van beide risico’s is de kans en impact nog onduidelijk.

Programma

Welzijn, Zorg en Onderwijs

Beschrijving

In 2023 is de Hervormingsagenda Jeugd (hierna Hervormingsagenda) vastgesteld. Vanaf 2027 is hiervoor een stelpost begroot in de Programmabegroting. Door eerdere ontwikkelingen verwachten wij echter onvoldoende compensatie te ontvangen van het Rijk en verwachten de besparingen niet te realiseren. In de meicirculaire 2025 zijn de financiële ontwikkelingen rondom de Hervormingsagenda anders verwerkt dan verwacht werd uit de voorjaarsnota van het Rijk. De dekking van het ravijnjaar is verantwoord onder categorie Jeugd. Ook de compensatie van 50% over de jaren 2023 en 2024 door de deskundigencommissie heeft ons ertoe genoodzaakt om dit risico in de begroting op te nemen. De verwachting is dat wij de stelposten niet gaan halen.

Programma

Zorg en Onderwijs

Beschrijving

Als gevolg van netcongestie bestaat de kans dat de benodigde stroomaansluitingen voor de dertien IHP-onderwijsprojecten (realisatie vóór 2032) niet tijdig beschikbaar zijn. Daardoor zijn mogelijk tijdelijke technische voorzieningen noodzakelijk die aanvullende middelen vereisen. De extra kosten worden op circa € 500.000 per project ingeschat (totaal circa € 6,5 miljoen).

Programma

Overzicht overhead

Beschrijving

Bij de bouwwerkzaamheden voor het ‘Outlet Centre’ in Halfweg is in de periode rond 17 september 2018 een hoge ‘terp’ van granulaat gestort. Als gevolg van het gewicht is de fundering van het raadhuis weggedrukt, met aanzienlijke schade en gedeeltelijke sluiting van het raadhuis tot gevolg. De schade wordt geraamd op € 1,2 miljoen en omvat zowel de kosten van de herstelwerkzaamheden als de schade wegens het (gedeeltelijk) niet kunnen gebruiken van het gebouw. Er bestaat een risico dat de te ontvangen schadevergoeding onvoldoende is om zowel de op de balans opgenomen vordering als de toekomstige verbouwingskosten te dekken.

Programma

Veiligheid

Beschrijving

Rondom Schiphol was sprake van zogenaamde 'schitteringsproblematiek'. Piloten hadden last van de schittering van de zon op zonnepanelen die in de buurt van Schiphol liggen. Met bedrijf DCEG is inmiddels een overeenkomst gesloten. Maar er zijn meer partijen die zonneparken willen bouwen. De bouw van deze parken is nog niet gestart, maar de vergunningen zijn wel al verstrekt, op basis van de ‘oude normen’. Omdat de vergunningen al verleend zijn, loopt de gemeente hier een risico op bijvoorbeeld schadeclaims of lange juridische procedures.

Programma

Kwaliteit openbare ruimte

Beschrijving

In 2025 is een onderzoek uitgevoerd naar de klimaatrisico’s die onze gemeente loopt en waar onze gemeente direct (financieel) verantwoordelijk voor is. Er zijn op basis van de afgebakende scope vijftien klimaatrisico’s gedefinieerd met een middelgrote tot grote financiële impact. Deze risico’s zijn in te delen in structurele, voorspelbare risico’s en in incidentele acute risico’s. De kosten voor structurele risico’s zijn onderdeel van (exploitatie)budgetten of zorgen voor budgetverhoging van beleid-, beheer- en onderhoudsprogramma’s. Voorbeelden zijn doorgaande bodemdaling en een langer groeiseizoen. Het tweede deel van de risico’s treedt incidenteel/acuut op. Denk aan stormschades (bijvoorbeeld van storm Poly in 2023), of aan de gevolgen van extreme neerslag. Incidentele/acute risico’s zijn geen onderdeel van reguliere programma’s of kerntaken.

Programma

Economische zaken

Beschrijving

In 2020 zijn het parapluplan datacenters (2020.0002098) en beheersverordeningen datacenters (2020.0002106) vastgesteld. Het beperken van de planologische gebruiksmogelijkheden kan een nadelig effect hebben voor bestaande eigenaren van percelen: de zogenaamde planschade. Op het moment van vaststellen van het parapluplan gold hiervoor nog het regime van planschade. Dit is onder de Omgevingswet inmiddels vervangen door het begrip nadeelcompensatie. In december 2025 is één planschadeverzoek ontvangen. Onderzocht wordt in hoeverre dit verzoek kansrijk is. De termijn om planschadeverzoeken in te dienen is inmiddels verstreken; er kunnen dus geen nieuwe verzoeken worden ingediend.

Programma

Wonen en ruimtelijke ordening

Beschrijving

Met betrekking tot het project Pionier-Bols voorzien we dat we niet tijdig kunnen voldoen aan het voorgeschreven aantal woningen van de door het Rijk verstrekte subsidie Woningbouwimplus. Daardoor vervalt een deel van de dekking voor de noodzakelijke investeringen in en buiten het plangebied.